Επιτροπή Ηθικής και Δεοντολογίας ITE

 

Η Επιτροπή Ηθικής και Δεοντολογίας (ΕΗΔ) του ΙΤΕ είναι όργανο συμβουλευτικό και επικουρικό του ερευνητικού προσωπικού του ΙΤΕ και διορίζεται από το Δ.Σ του ΙΤΕ.

Η αποστολή της είναι:

  • Να ελέγχει ότι οι ερευνητικές προτάσεις που υποβάλλει το ερευνητικό προσωπικό του ΙΤΕ πληρούν τις διατάξεις της εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας και τις προδιαγραφές της καλής ερευνητικής πρακτικής από άποψη Η & Δ. Ο έλεγχος γίνεται, εφ’ όσον απαιτείται από τον φορέα χρηματοδότησης σχετική έγκριση της πρότασης από ΕΗΔ του ΙΤΕ.
  • Να πληροφορεί το ερευνητικό προσωπικό του ΙΤΕ για θέματα κανονισμών σε ζητήματα Η & Δ.
  • Οποιαδήποτε άλλη ενέργεια ή γνωμοδότηση σχετικά με θέματα Η & Δ, όποτε της ζητηθεί από το Δ.Σ του ΙΤΕ.

Ειδικότερα, οι ερευνητικές προτάσεις που ενδεχομένως απαιτούν έγκριση εκ μέρους της ΕΗΔ περιλαμβάνουν συνήθως έρευνα, κατά την εκτέλεση της οποίας εγείρονται θέματα:

  • Προστασίας των ιατρικών και γενετικών δεδομένων των προσώπων, όπως ρυθμίζονται από τον Νόμο 2619/1998, από τον Νόμο 2472/1997, ο οποίος προστατεύει όλα τα προσωπικά δεδομένα και δη τα ευαίσθητα, όπως ιατρικά και γενετικά, καθώς και από την Διακήρυξη της UNESCO για τα γενετικά δεδομένα. Επίσης, θέματα προστασίας άλλων ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων, όπως πολιτικών, θρησκευτικών ή φιλοσοφικών πεποιθήσεων, εθνικής προέλευσης, υγείας, κ.α.
  • Κλινικών μελετών φαρμάκων, που ρυθμίζονται από την Υ.Α. ΔΥΓ/89292 του 2003 και την Κοινοτική Οδηγία 2005/28.
  • Προστασίας των πειραματόζωων , όπως προβλέπονται από το Π.Δ. 160/1991 που εναρμονίζει την εθνική νομοθεσία με την Κοινοτική Οδηγία 1986/609 και τον Νόμο 2015/2001 που ενσωματώνει στο εθνικό δίκαιο την Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα σπονδυλωτά ζώα που χρησιμοποιούνται για ερευνητικούς και άλλους επιστημονικούς σκοπούς.
  • Βιοποικιλότητας, δηλ. εφαρμογών της βιοτεχνολογίας για τη δημιουργία Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών (ΓΤΟ). Σχετικά θέματα ρυθμίζονται από Σύμβαση ΟΗΕ, που ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο με τους νόμους 2204/1994 και τον κανονισμό 1946/2003, καθώς και από σχετικούς κανονισμούς της Ε.Ε. Ρυθμίζονται επίσης από την οδηγία της Ε.Ε. 2001/18 για την σκόπιμη απελευθέρωση των ΓΤΟ, που ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο με την Υ.Α. 38639/ 20017 του 2005 και την Υ.Α. ΗΠ/11648/1943 του 2002, που ενσωματώνει στο εθνικό δίκαιο την οδηγία 98/81 σχετικά με την περιορισμένη χρήση ΓΤΟ.

Η τρέχουσα σύνθεση της ΕΗΔ (όπως ορίσθηκε από το Δ.Σ του ΙΤΕ στις 8/10/2005) είναι η εξής:

  • Β. Δουγαλής, ΙΥΜ (Συντονιστής)
  • Κ. Κουρουνιώτης, ΙΜΒΒ
  • Κ. Μαμαλάκη, ΙΜΒΒ
  • Χ. Σαββάκης
  • Ι. Τόλλης, ΙΠ
  • Κ. Τσάκωνα, Νομική Υπηρεσία ΙΤΕ
  • Θ. Φώτσης , ΙΒΕ

Λειτουργία της επιτροπής - Διαδικασία έγκρισης ερευνητικών προτάσεων

  • Ερευνητικές προτάσεις ή τεχνικά δελτία έργων που απαιτούν έγκριση της ΕΗΔ υποβάλλονται σε ηλεκτρονική μορφή στην επιτροπή (μέσω της κας Μαρίας Παπαδάκη, mariapap@iacm.forth.gr, τηλ. 2810-391800). Οι προτάσεις που υποβάλλονται πρέπει να είναι πλήρεις, δηλ. να περιλαμβάνουν όλο το συνοδευτικό υποστηρικτικό υλικό, και όχι μόνο τα έντυπα έγκρισης των πειραματικών ή ερευνητικών πρωτοκόλλων που πρέπει να υπογραφούν εκ μέρους της ΕΗΔ. Πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν, αν πρόκειται για έρευνα επί πειραματόζωων, αντίγραφο των σχετικών αδειών της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής της αρμόδιας Νομαρχίας για την λειτουργία του χώρου των πειραματόζωων και την πραγματοποίηση της προτεινομένης έρευνας, βάσει του Π.Δ.160/91. Οι προτάσεις πρέπει να υποβάλλονται μέχρι την 1η κάθε μήνα. Η ΕΗΔ θα συνεδριάζει το πρώτο δεκαπενθήμερο κάθε μήνα για την εξέταση των προτάσεων, αν αυτό καθίσταται αναγκαίο.
  • Κάθε ερευνητική πρόταση που υποβάλλεται στην ΕΗΔ, ανατίθεται σε εισηγητή που είναι μέλος της επιτροπής με ειδικές σχετικές γνώσεις και ο οποίος εισηγείται επί του θέματος στην επιτροπή. Αν υπάρχουν παρατηρήσεις εκ μέρους του εισηγητή, αυτές αποστέλλονται στον προτείνοντα ερευνητή εντός 7 εργάσιμων ημερών. Ο ερευνητής πρέπει να απαντήσει μία μόνο φορά, εντός 5 εργάσιμων ημερών και η ΕΗΔ αποφασίζει για την έγκριση ή μη της πρότασης, λαμβάνοντας υπ' όψιν τις παρατηρήσεις του εισηγητή και την απάντηση του ερευνητή. Αν δεν υπάρχουν παρατηρήσεις εκ μέρους του εισηγητή, η ΕΗΔ αποφασίζει, λαμβάνοντας υπ’ όψιν την εισήγηση του εισηγητή.
  • Για την αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων, απέχουν από τη διαδικασία έγκρισης όσα μέλη της Επιτροπής έχουν οποιαδήποτε τυχόν συμμετοχή στην υπό κρίση πρόταση.

Αναφορές σε νόμους και κανονισμούς

Γενικά:

Η ΕΗΔ του ΙΤΕ ακολουθεί τις γενικές γραμμές του οδηγού
UNESCO Bioethics Committees at Work: Procedures and Policies. A guide for chairpersons and members of Bioethics Committees in the consideration and evaluation of some key procedures and policies (2006):

Βιοϊατρική

Πατέντες

  • Περί διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στην βιοτεχνολογία βλ. Κοινοτική Οδηγία 98/44, όπως ενσωματώθηκε στην Ελληνική νομοθεσία με το Π.Δ. 321/2001
  • Γενικά περί της έννοιας εφευρέσεων και συγκεκριμένων περιπτώσεων όπου επιτρέπεται και όπου δεν επιτρέπεται η χορήγηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας βλ. αρθρ. 5 Ν. 1733/1987.

Πειραματόζωα

Βιοποικιλότητα

  • Σύμβαση του ΟΗΕ για την βιολογική ποικιλότητα και το συνοδευτικό της Πρωτόκολλο για την Βιοασφάλεια, όπως ενσωματώθηκαν στην Ελληνική νομοθεσία με τον Ν. 2204/1994, & τον κοινοτικό Κανονισμό 1946/2003 σχετικά με την διασυνοριακή διακίνηση Γ.Τ.Ο.
  • Κοινοτική Οδηγία 2001/18 για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς, όπως ενσωματώθηκε στην Ελληνική νομοθεσία με την Υ.Α. 38639/2017/2005.
  • Κοινοτική Οδηγία 1998/81 για την περιορισμένη χρήση γενετικά τροποποιημένων μικροοργανισμών, όπως ενσωματώθηκε στην Ελληνική νομοθεσία με την Υ.Α. ΗΠ/11648/1943/2002.

Δεοντολογία

  • Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας Ν. 3418/2005 Περί δικαιωμάτων (νοσοκομειακών) ασθενών βλ. αρθρ. 47 Ν.2071/1992
  • Περί δικαιωμάτων (νοσοκομειακών) ασθενών βλ. αρθρ. 47 Ν.2071/1992

Σύνδεσμοι
Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής
Ευρωπαϊκή Ένωση
Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα
Επιτροπή Βιοηθικής ΓΓΕΤ