Προστασία πνευματικών δικαιωμάτων έργου διανόησης εργαζομένων

Διανοητική ιδιοκτησία ονομάζουμε τα δικαιώματα των δημιουργών που προκύπτουν από τη δημιουργία ενός προϊόντος του νου, το οποίο έτσι αντιμετωπίζεται ως άυλο περιουσιακό στοιχείο. Με το άρθρο 6 (“Δικαίωμα απόκτησης διπλώματος - Εφεύρεση μισθωτού - Διεκδίκηση”) του Ν. 1733/87 ορίζονται μεταξύ άλλων ότι:

  • Αν περισσότεροι πραγματοποίησαν την εφεύρεση από κοινού και εφόσον δεν υπάρχει διαφορετική συμφωνία, το δικαίωμα ανήκει σε όλους εξ αδιαιρέτου. Κάθε συνδικαιούχος μπορεί να μεταβιάζει ελεύθερα τη μερίδα του και να επιμελείται την προστασία του κοινού διπλώματος.
  • Εφεύρεση που πραγματοποιείται από εργαζόμενο ανήκει σ` αυτόν (ελεύθερη εφεύρεση), εκτός αν πρόκειται είτε για υπηρεσιακή εφεύρεση οπότε ανήκει εξ ολοκλήρου στον εργοδότη, είτε για εξαρτημένη εφεύρεση οπότε ανήκει κατά 40% στον εργοδότη και κατά 60% στον εργαζόμενο.
  • Υπηρεσιακή εφεύρεση είναι το προϊόν συμβατικής σχέσης εργαζομένου με εργοδότη για την ανάπτυξη εφευρετικής δράσης. Σε περίπτωση πραγματοποίησης υπηρεσιακής εφεύρεσης, ο εργαζόμενος δικαιούται πρόσθετη εύλογη αμοιβή, αν η εφεύρεση είναι ιδαίτερα επωφελής για τον εργοδότη.
  • Εξαρτημένη εφεύρεση είναι η εφεύρεση που πραγματοποιείται από εργαζόμενο με τη χρήση υλικών, μέσων ή πληροφοριών της επιχείρησης στην οποία εργάζεται. Ο εργοδότης δικαιούται να εκμεταλλευτεί την εξαρτημένη εφεύρεση κατά προτεραιότητα έναντι αμοιβής προς τον εφευρέτη, ανάλογης προς την οικονομικήν αξία της εφεύρεσης και τα κέρδη που αποφέρει. Ο εφευρέτης εξαρτημένης εφεύρεσης γνωστοποιεί αμελλητί εγγράφως στον εργοδότη την πραγματοποίηση της εφεύρεσης και παρέχει τα αναγκαία στοιχεία για την υποβολή από κοινού αίτησης χορήγησης διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Αν ο εργοδότης δεν δηλώσει εγγράφως στον εργαζόμενο μέσα σε τέσσερις μήνες από την παραπάνω γνωστοποίηση ότι ενδιαφέρεται να συνυποβάλει την αίτηση, αυτή υποβάλλεται μόνον από τον εργαζόμενο, οπότε η εφεύρεση ανήκει εξ ολοκλήρου στον εργαζόμενο.
  • Κάθε συμφωνία που περιορίζει τα πιο πάνω δικαιώματα του εργαζομένου είναι άκυρη.

Ειδικά στην περίπτωση υπηρεσιακής εφεύρεσης και σύμφωνα με τον οδηγό (Άννα Φράγκου, 2001) “Ο κανόνας ότι ο αρχικός δικαιούχος της πνευματικής ιδιοκτησίας είναι ο δημιουργός ισχύει και για τα έργα που δημιουργήθηκαν από μισθωτούς σε εκτέλεση σύμβασης εργασίας (άρθρο 8 εδ. α΄ του Ν. 2121/1993). Εξισορρόπηση των συμφερόντων μεταξύ δημιουργού-μισθωτού και εργοδότη επέρχεται με το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 8 του Ν. 2121/93 που προβλέπει την αυτοδίκαιη μεταβίβαση στον εργοδότη εκείνων μόνο των εξουσιών από το περιουσιακό δικαίωμα που είναι αναγκαίες για την εκπλήρωση του σκοπού της σύμβασης. Αυτό όμως μόνο εάν δεν υπάρχει αντίθετη συμφωνία. Όσον αφορά στην πνευματική ιδιοκτησία των έργων που δημιουργήθηκαν από τους απασχολούμενους με οποιαδήποτε σχέση εργασίας στο Δημόσιο ή σε ΝΠΔΔ σε εκτέλεση του υπηρεσιακού τους καθήκοντος, με νέες ρυθμίσεις στο άρθρο 8 του Ν. 2121/93 (Ν. 2557/97) προβλέπεται ότι στο δημιουργό-δημόσιο υπάλληλο ανήκει το ηθικό δικαίωμα, ως αμεταβίβαστο, ενώ στο Δημόσιο μεταβιβάζεται το περιουσιακό δικαίωμα, εκτός εάν υπάρχει αντίθετη συμφωνία. Η αντίθετη συμφωνία μπορεί να προβλέπει διατήρηση ορισμένων εξουσιών του περιουσιακού δικαιώματος στο δημιουργό ή αμοιβή για κάθε χρήση του έργου του κλπ. Ο δημιουργός διατηρεί επίσης το δικαίωμα μελλοντικών τρόπων εκμετάλλευσης του έργου.”

Κανονιστικό Πλαίσιο - Μελέτες