Περίληψη
Η απτή πολιτιστική κληρονομιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στη φθορά. Για παράδειγμα, η έκθεση των ζωγραφικών έργων στην υπεριώδη (UV) και ορατή ακτινοβολία, σε συνδυασμό με οξειδωτικούς παράγοντες και άλλες βλαβερές ουσίες, συχνά οδηγεί σε αλλαγές χρώματος, όπως κιτρίνισμα ή ξεθώριασμα. Αυτή η υποβάθμιση επιδεινώνεται περαιτέρω από δυσμενείς και ασταθείς περιβαλλοντικές συνθήκες, επιβλαβή φωτισμό και την παρουσία ρυπαντών σε μουσεία και αίθουσες τέχνης. Ως αποτέλεσμα, οι επιστήμονες ζητούν καινοτόμες λύσεις που να ελαχιστοποιούν τον κίνδυνο ζημιών σε αντικείμενα πολιτιστικής κληρονομιάς, τα οποία αποτελούν ανεκτίμητη κληρονομιά της ανθρωπότητας.
Τα τελευταία χρόνια, η ομάδα μας πρωτοπορεί στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη λύσεων βασισμένων σε γραφένιο για την προληπτική συντήρηση της απτής πολιτιστικής κληρονομιάς. Σημαντικά, έχουμε καταφέρει να εναποθέσουμε συνεχείς CVD μεμβράνες γραφενίου σε ζωγραφικά έργα χωρίς να αλλοιώνεται η οπτική τους εμφάνιση, επιτυγχάνοντας μείωση έως και 70% στο ξεθώριασμα των χρωμάτων [1]. Επιπλέον, αξιοποιώντας γραφένιο και συναφή υλικά σε μορφή σκόνης (π.χ. GNP, GO), έχουμε αναπτύξει χρώματα για εφαρμογές στην τέχνη και την αρχιτεκτονική. Αυτά τα χρώματα διαθέτουν εγγενείς ιδιότητες ενάντια στο ξεθώριασμα και παρέχουν πολλαπλά λειτουργικά οφέλη [2].
Επιπλέον, έχουμε δημιουργήσει έξυπνες λύσεις για την παρακολούθηση και ρύθμιση των περιβαλλοντικών συνθηκών αποθήκευσης και έκθεσης έργων τέχνης. Αυτές περιλαμβάνουν αισθητήρες βασισμένους σε γραφένιο για την έγκαιρη ανίχνευση διακυμάνσεων υγρασίας και θερμοκρασίας, καθώς και παραγόντων όπως οι πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs) [3,4]. Έχουμε επίσης αναπτύξει αερογέλη γραφενίου με εξαιρετικές ικανότητες απορρόφησης VOCs και αντιμυκητιακή δράση, παρέχοντας αποτελεσματική προστασία έναντι κοινών απειλών όπως μύκητες και άλλοι ρυπαντές [5,6].
Αναφορές
[1] Kotsidi et al., Nature Nanotechnology 16, 1004 (2021)
[2] Kotsidi et al., Nanoscale 15, 5414 (2023)
[3] Paterakis et al., Nanomaterials 12, 2684 (2022)
[4] Matsalis et al., Sensors International 5, 100272 (2024)
[5] Gorgolis et al., ChemNanoMat 8, e202200265 (2022)
[6] Gorgolis et al., Materials 17, 3174 (2024)
Κώστας Γαλιώτης-σύντομο βιογραφικό
Ο Κώστας Γαλιώτης είναι Ομότιμος Καθηγητής στο Τμήμα Χημικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών και συνεργαζόμενο μέλος ΔΕΠ του ΙΕΧΜΗ. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Αθηνών το 1977 και έλαβε το διδακτορικό του στην Επιστήμη Υλικών από το Queen Mary University of London το 1982. Μετά τη μεταδιδακτορική του έρευνα (1981–1985), εκλέχθηκε το 1985 ως Λέκτορας με μόνιμη θητεία και στη συνέχεια ως Reader στο Queen Mary University of London. Μετακινήθηκε στην Ελλάδα το 1997 ως Διευθυντής Έρευνας στο ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ και διορίστηκε Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πατρών το 2002. Από το 2007 έως το 2013 υπηρέτησε ως Διευθυντής του ΙΤΕ/ΙΕΧΜΗ και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΙΤΕ.
Από το 2017 είναι Διευθυντής του Προγράμματος Φυσικών Επιστημών στο ΕΛΙΔΕΚ, εποπτεύοντας τη χρηματοδότηση βασικής έρευνας στην Ελλάδα. Από το 2016 έως το 2023 ήταν εκλεγμένο μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του European Graphene Flagship και υπεύθυνος του πακέτου εργασίας για τα Σύνθετα Υλικά Γραφενίου. Επιπλέον, υπηρέτησε ως Επικεφαλής της Εθνικής (Ελληνικής) Αντιπροσωπείας στην Επιτροπή Προγράμματος NMBP (Nano-Materials-Bio-Production) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες (2011–2018).
Έχει διαχειριστεί και συντονίσει πάνω από 50 ερευνητικά προγράμματα (χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εθνικούς και διεθνείς φορείς και τη βιομηχανία) συνολικού ύψους άνω των 100 εκατ. €, ενώ για το ερευνητικό του γκρουπ έχει χειριστεί πάνω από 18 εκατ. €. Ανάμεσα στις χρηματοδοτήσεις του περιλαμβάνονται προγράμματα της Ευρωπαϊκής Έρευνας (ERC Advanced και PoC), Marie-Curie, FET-Open, EIC Transition κ.ά.
Είναι Μέλος της Academia Europaea (AE), Fellow της European Academy of Sciences (EURASC) και Fellow του Institute of Materials, Minerals and Mining (IOM3). Έχει δημοσιεύσει περίπου 400 άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά, κεφάλαια βιβλίων, reviews και πρακτικά συνεδρίων, με ~27.000 αναφορές και H-Index 64 (Google Scholar, 2024). Έχει λάβει πολλά βραβεία και διακρίσεις, όπως το International Graphene Innovation Award (2023), το Αριστείο Ακαδημίας Αθηνών για τις Φυσικές Επιστήμες (2019) και το Βραβείο Bodossakis για καινοτόμο έργο/αίτηση πατέντας (2019). Είναι Εκδότης-Αρχισυντάκτης του περιοδικού Graphene and 2D Materials (Springer-Nature) και μέλος της Συντακτικής Επιτροπής των Scientific Reports και International Materials Reviews (Taylor & Francis).
