Ο Δήμος Ρεθύμνου και το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών (ΙΜΣ) του ΙΤΕ οργάνωσαν, για το έτος 2025, μια σειρά από ομιλίες με θεματολογία από τα πεδία του Πολιτισμού και των Τεχνών, της Επιχειρηματικότητας, του Περιβάλλοντος και από τη νεότερη ιστορία της Κρήτης, και απευθύνονταν στο ευρύ κοινό της πόλης του Ρεθύμνου. Οι ερευνητές του Ινστιτούτου παρουσίασαν στοιχεία από το ερευνητικό τους έργο με τρόπο εύληπτο, και ακολούθησε συζήτηση.

Οι ομιλίες γίνονταν αρχή του μήνα, απόγευμα Δευτέρας, στον χώρο του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών στην παλιά πόλη, Νικηφόρου Φωκά 130 και Μελισσινού και οι ενδιαφερόμενοι μπορούσαν να τις παρακολουθήσουν και διαδικτυακά.

Η πρώτη ομιλία πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 10 Φεβρουαρίου 2025, ώρα 7:30μμ από τον Νίκο Ποταμιάνο, ερευνητή του ΙΜΣ-ΙΤΕ, ο οποίος παρουσίασε πώς συμμετείχαν οι γυναίκες στο αθηναϊκό καρναβάλι από τα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής κυριαρχίας μέχρι τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.

Τόσο στον εορτασμό της αποκριάς της Αθήνας όσο και στις έμφυλες σχέσεις άλλαξαν πολλά κατά τη διάρκεια ενάμιση αιώνα. Συνοπτικά, οι γυναίκες κατέκτησαν έναν όλο και πιο ενεργητικό ρόλο στον εορτασμό της αποκριάς, περνώντας πρώτα στη μικτή κοινωνικότητα αντρών και γυναικών, ξεκινώντας ύστερα να μεταμφιέζονται κι αυτές, και επιτυγχάνοντας σταδιακά να έχουν μια όλο και πιο ελεύθερη πρόσβαση στον δημόσιο χώρο.

Το καρναβάλι, από την άλλη, "εξημερώνεται" - η βία και ο άσεμνος λόγος περιορίζονται, η σάτιρα και η κοινωνική και πολιτική κριτική σε μεγάλο βαθμό εκτοπίζονται, ενώ οι αποκριάτικες εκδηλώσεις στους δρόμους της πόλης, μετά από μια κορύφωση με τις παρελάσεις του 1887-1914, παρακμάζουν και αντικαθίστανται από χορούς σε κέντρα διασκέδασης. Στις αλλαγές αυτές του καρναβαλιού συνέβαλαν τόσο απρόσωπες διαδικασίες, όπως η εμπορευματοποίηση και η «διαδικασία του πολιτισμού», όσο και η πολιτισμική ηγεμονία που εδραίωσε η εκσυγχρονιστική μερίδα της αστικής τάξης. Ρόλο όμως έπαιξε και η εμπρόθετη δράση των γυναικών, τόσο της αστικής όσο και των λαϊκών τάξεων.

Μπορείτε να παρακολουθήσετε τη διάλεξη εδώ